Weer aan het werk

Re-integratie begint met hoop “Het gaat weer een beetje beter”

Na of tijdens een periode van ziekte komt vaak het moment waarop je voorzichtig weer naar de toekomst kijkt. Er is hoop. Je voelt je iets beter, hebt af en toe wat meer energie en verlangt naar structuur, meedoen en vooral betekenis. Terugkeer naar werk voelt dan als een logische stap. Werken hoort bij wie je bent, zeker als je altijd hard gewerkt hebt en zelden ziek was. Het geeft eigenwaarde, ritme en het gevoel bij te dragen. Re-integratie begint dan ook vaak met goede intenties van jezelf, van je werkgever en betrokken professionals.

Afspraken, aanpassingen en goede bedoelingen

In de beginfase van re-integratie worden meestal duidelijke afspraken gemaakt. Minder uren, aangepaste taken, een lager tempo. Er wordt in theorie ruimte gecreëerd om te herstellen terwijl je toch betrokken blijft bij je werk. Op papier klopt het. En iedereen wil dat het lukt. Echter de praktijk neemt het over. De waan van de dag. Dan komt de dagelijkse realiteit. Het werk ligt er, deadlines lopen door en collega's vragen "of je nog even iets kunt doen".

Dit is een belangrijk kantelpunt. Voor mensen met werk dat niet zomaar even door anderen kan worden overgenomen en juist omdat jij degene bent die het kan, voel je de verantwoordelijkheid. En als je van nature een doorzetter bent, is “even helpen” sneller gezegd dan “nee”. Langzaam verschuiven grenzen, vaak zonder dat iemand het zo bedoelt.

De innerlijke druk, schuldgevoel en bewijsdrang.

Veel mensen die langdurig ziek zijn, dragen een diep schuldgevoel met zich mee. Schuld omdat je ziek bent, je afwezig was en dat anderen je werk hebben waargenomen.

Wanneer het iets beter gaat, ontstaat de neiging om dat te compenseren. Door harder te werken. Door te zeggen: “Het gaat beter met me.” Meestal uit hoop, soms om anderen of jezelf gerust te stellen of om je baan niet te verliezen. Maar beter voelen is niet hetzelfde als duurzaam belastbaar zijn. 

Wanneer minder uren omslaat in stress

Tijdens re-integratie kan het moment komen waarop blijkt dat je het aantal uren toch niet redt. Op advies van een bedrijfsarts of arbeidsdeskundige wordt besloten om minder uren te gaan werken. In theorie is dit een beschermende maatregel.

In de praktijk gebeurt echter vaak iets anders

De uren gaan omlaag, maar de taken blijven grotendeels hetzelfde. Zeker bij werk dat specialistisch is, is overdracht complex of nauwelijks mogelijk. Het gevolg: je probeert in minder tijd hetzelfde werk te doen. Het tempo gaat omhoog. De stress neemt toe. Wat bedoeld was om ruimte te geven, zorgt nu voor extra spanning.

De onzichtbare overbelasting, doorgaan terwijl het lichaam waarschuwt

Voor een doorzetter is dit een gevaarlijke fase. Je gaat door en past je aan. Ondertussen geeft je lichaam signalen: vermoeidheid, branderige ogen, concentratieproblemen, pijn. Overbelasting ligt op de loer. Omdat je “minder uren werkt”, is deze overbelasting vaak onzichtbaar voor de buitenwereld. Maar van binnen loopt de druk op. Je werkt op wilskracht, niet meer op draagkracht. 

Wanneer het echt niet meer gaat. Van doorgaan naar volledige uitval

Soms wordt deze fase te lang volgehouden. Ook ik heb dit aan den lijve ondervonden. Ik was aan het werk terwijl er sprake was van ernstige lichamelijke complicaties. Niet omdat ik het niet zag, maar omdat ik dacht ik kan het. Ik wilde het kunnen en mijn baan behouden.

Uiteindelijk heeft dit geleid tot volledige uitval

Dit is geen falen. Dit is wat er kan gebeuren wanneer je grenzen structureel worden overschreden, door jezelf, maar ook door de professionals die je graag weer aan het werk zien. Vaak met de beste bedoelingen.